สถานที่ตั้ง : อำเภอประโคนชัย
ตั้งอยู่บนเขากระโดง ซึ่งเป็นภูเขาไฟที่ดับสนิทไปแล้ว ปากของภูเขาไฟกลายมาเป็นสระว่ายน้ำขนาดเล็กที่มีน้ำตลอดปี
ระยะทางประมาณ 6 กิโลเมตร จากอำเภอเมืองบุรีรัมย์ - ถนนประโคนชัย
ที่นี่สามารถเข้าไปเที่ยวชมได้ทาง 2 ทาง เส้นทางแรกเดินทางโดยรถยนต์ ซึ่งจะขับบนเส้นทางถนนคอนกรีต
ตลอดเส้นทางเต็มไปด้วยพระพุทธรูปในปางต่างๆ เส้นทางที่ 2 จะเดินทางโดยการเดินขึ้นบันไดที่ระดับความสูง 265 เมตร
เหนือระดับน้ำทะเล บนยอดสุด
ของภูเขาเป็นที่ประดิษฐานพระสุภัทรบพิตร
เป็นพระพุทธรูปองค์ใหญ่ศักดิ์สิทธิ์ที่สักการะของคนบุรีรัมย์
ถัดไปเป็นเจดีย์โบราณเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธบาทจำลองพระพุทธเจ้า
อยู่ภายใต้การดูแลของสำนักงานอนุรักษ์สัตว์ป่ากรมป่าไม้ หน่วยงานจังหวัดบุรีรัมย์ได้พัฒนาแหล่งท่องเที่ยวสำคัญๆ
โดยการอนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมให้คงสภาพเดิมไว้
ในวันหยุดสุดสัปดาห์จะมีนักท่องเที่ยวจำนวนมากเข้ามาเที่ยวชม
สถานที่ตั้ง : อำเภอบ้านกรวด
แต่เดิมบริเวณดังกล่าวเป็นแหล่งผลิตเตาเผา ซึ่งจะมีเตาโบราณ 2 แห่งคือ
เตาสวายและเตานายเจียนปัจจุบันหลงเหลือเพียงร่องรอยบางส่วน เพื่อเก็บไว้ให้เยาวชนหรือผู้ที่สนใจ
ได้เข้าเยี่ยมชมต่อไป ดังนั้นทางกรมศิลปากรได้เข้าไปดูแลเก็บรักษาไว้
โดยมีการก่อสร้างอาคารก่ออิฐถือปูนล้อมรอบอย่างดี ชิ้นส่วนโบราณสำคัญของกลุ่มเตาเผาแห่งนี้ ประกอบด้วย
เครื่องถ้วยวัฒนธรรมขอม อายุการใช้งานมาอย่างยาวนาน อาทิ
เช่น ชาม กระปุก โถ เป็นต้น ลักษณะของเคลือบมีสีเขียวอ่อนและสีน้ำตาลดำ
รูปทรงของเตาเผาแบบเตาประทุน ซึ่งสามารถระบายความร้อนในแนวนอนหรือเฉียงขึ้น
สร้างด้วยดินเหนียวบนเนินดินธรรมชาติตาม ภูมิปัญญาชาวบ้าน
เครื่องปั้นดินเผาที่ขุดพบชมได้ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพิมาย การเดินทาง
สามารถเดินทางจากตัวเมืองบุรีรัมย์ไปตามทางหลวงหมายเลข 2075 ประมาณ 66 กิโลเมตร
สถานที่ตั้ง : อำเภอเฉลิมพระเกียรติ
อยู่ตรงข้ามเขากระโดง นักท่องเที่ยวไปตามถนนเรียบทางซ้ายของเขากระโดง
สามารถไปถึงค่ายลูกเสือบุญญานุศาสตร์และสวนสัตว์ เป็นสถานที่เหมะแก่การพักผ่อนและปิกนิก
จากอ่างเก็บน้ำสามารถมองเห็นองค์พระสุภัทรบพิตรอยู่บนเขากระโดง
ซึ่งมีรอยพระพุทธบาทจำลองประดิษฐานอยู่ที่นี่ด้วย
อยู่ห่างจากตัวเมืองบุรีรัมย์ลงมาทางทิศใต้ประมาณ 77 กิโลเมตร
ประกอบด้วยโบราณสถานสำคัญคือ ปราสาทหินพนมรุ้ง ตั้งอยู่บนยอดภูเขาไฟที่ดับสนิทแล้ว สูงประมาณ 200 เมตร
(คำว่า "พนมรุ้ง" หรือ "วนํรุง" เป็นภาษาเขมรแปลว่า "ภูเขาใหญ่")
ข้อมูลและรายละเอียดเพิ่มเติม
สถานที่ตั้ง : อำเภอปะคำ
ตั้งอยู่ในหมู่ที่ 3 บ้านโคกงิ้ว ตำบลปะคำ อำเภอปะคำ
จังหวัดบุรีรัมย์อยู่บนทางสายนางรอง-ปะคำ (ทางหลวงหมายเลข 348) ก่อนถึงอำเภอปะคำ 3 กิโลเมตร
เป็นโบราณสถานสมัยขอม บริเวณด้านหลังวัดโคกงิ้ว
เป็นอโรคยาศาลหรือโรงพยาบาลที่สร้างขึ้นตามพระราชดำริของพระเจ้าชัยวรมันที่ 7
ในช่วงพุทธศตวรรษที่ 18 ตามคติในพุทธศาสนาลัทธิมหายาน
กู่สวนแตง (Ku Suan Taeng)
สถานที่ตั้ง : อำเภอบ้านใหม่ไชยพจน์
กู่สวนแตง ตั้งอยู่ตรงข้ามโรงเรียนกู่สวนแตงวิทยาคม บ้านดอนหวาย ตำบลดอนหวาย
การเดินทางจะใช้เส้นทางบุรีรัมย์-พยัคฆภูมิพิสัย ทางหลวงหมายเลข 219 ระยะทาง 70
กิโลเมตร แยกซ้ายเข้าทางหลวงหมายเลข 202 ทางไปอำเภอประทายอีกประมาณ 40 กิโลเมตร
จะพบทางแยกเข้าสู่กู่สวนแตงด้านซ้ายมือ เลี้ยวเข้าไปอีก 1.5 กิโลเมตร
หรือจากบุรีรัมย์ใช้เส้นทางหลวงหมายเลข 2074 ผ่านอำเภอคูเมือง
ไปอำเภอพุทไธสง แยกซ้ายเข้าทางหลวงหมายเลข 202 ไปอีก 20 กิโลเมตร เลี้ยวซ้ายเข้ากู่สวนแตงอีก
1.5 กิโลเมตร

กู่สวนแตงเป็นโบราณสถานแบบขอมอีกแห่งหนึ่ง ซึ่งประกอบด้วยปรางค์อิฐ 3 องค์
ตั้งเรียงในแนวเหนือ-ใต้ บนฐานศิลาแลงเดียวกัน
อาคารทั้งหมดหันหน้าไปทางทิศตะวันออก มีประตูหน้าเพียงประตูเดียว อีก 3 ด้านสลักเป็นประตูหลอก
ปรางค์องค์กลางมีขนาดใหญ่และมีสภาพที่ค่อนข้างสมบูรณ์เป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส
ด้านหน้าที่มุขยื่นออกมาเล็กน้อย ตรงหน้าบันเหนือประตูหลอกทั้ง 3 ด้าน
มีลักษณะยื่นออกมาและมีแผ่นศิลาทรายรองรับ ส่วนปรางค์อีก 2 องค์ มีขนาดเล็กกว่า
ฐานเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส มีประตูเดียวทางด้านหน้าเช่นกัน ส่วนผนังอีก 3 ด้าน
ก่อเรียบทึบสำหรับบนพื้นหน้าปรางค์มีส่วนประกอบสถาปัตยกรรมหินทรายอื่นๆ ตกหล่นอยู่ เช่น
ฐานบัวยอดปรางค์ กลีบขนุนรูปนาค 6 เศียร
อายุของกู่สวนแตงสามารถกำหนดได้จากทับหลังของปรางค์
ซึ่งปัจจุบันเก็บรักษาอยู่ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระนครและที่
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพิมาย มีอายุราวพุทธศตวรรษที่ 17 เนื่องจากภาพสลักบนทับหลัง
ทั้งหมดมีลักษณะตรงกับศิลปะขอมแบบนครวัด ที่มีอายุอยู่ในช่วงเวลาดังกล่าว อาทิ
ทับหลังสลักภาพพระนารายณ์ตรีวิกรม (ตอนหนึ่งในวามนาวตาร แสดงภาพพระนารายณ์ย่าง
พระบาท 3 ก้าว เหยียบโลกบาดาล โลกมนุษย์ และโลกสวรรค์)
ทับหลังภาพศิวนาฏราช ทับหลังภาพการกวนเกษียรสมุทร ทับหลังภาพนารายณ์บรรทมสินธุ์ ฯลฯ
แต่ละชิ้นมีขนาดใหญ่สวยงามน่าสนใจยิ่ง
การเดินทาง ใช้เส้นทางบุรีรัมย์-พยัคฆภูมิพิสัย
ทางหลวงหมายเลข 219 ระยะทาง 70 กิโลเมตร แยกซ้ายเข้าทางหลวงหมายเลข 202
ทางไปอำเภอประทายอีกประมาณ 40 กิโลเมตร
จะพบทางแยกเข้าสู่กู่สวนแตงด้านซ้ายมือ เลี้ยวเข้าไปอีก 1.5 กิโลเมตร หรือจากบุรีรัมย์ใช้เส้นทางหลวงหมายเลข 2074
ผ่านอำเภอคูเมือง ไปอำเภอพุทไธสง แยกซ้ายเข้าทางหลวงหมายเลข 202
ไปอีก 20 กิโลเมตร เลี้ยวซ้ายเข้ากู่สวนแตงอีก 1.5 กิโลเมตร
สถานที่ตั้ง : อำเภอโนนดินแดง
เป็นวัดขนาดเล็กที่อยู่ริมเขื่อนลำนางรองใน อำเภอละหานทราย
เป็นโบราณสถานขนาดเล็กประกอบด้วยปรางค์ 3 องค์ ก่อด้วยอิฐ ตั้งบนฐานที่ก่อด้วยศิลาแลง
ต่อเนื่องเป็นฐานเดียวกัน ปรางค์ทั้งสามมีผังเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสย่อมุมไม้สิบสอง
องค์กลางขนาดใหญ่กว่าสององค์ที่ขนาบข้าง แต่เดิมเคยมีทับหลังประดับจำหลักลายอย่างสวยงาม
ด้านหน้าของปรางค์องค์กลางมีทางเดินยื่นยาวออกไป มีบันไดทางด้านหน้าและด้านข้างทั้งสอง
มีวิหารหรือบรรณาลัยอีก 1 หลัง ก่อด้วยศิลาแลง
หันหน้าเข้าหาปรางค์องค์ทิศใต้ อาคารทั้งหมดล้อมรอบด้วยกำแพงศิลาแลง
มีซุ้มประตูด้านหน้าและด้านหลัง ศิลปะเขมรแบบบาปวน อายุราวพุทธศตวรรษที่ 16
การเดินทางนั้น สามารถเดินทางจากตัวเมืองบุรีรัมย์ ผ่านทางอำเภอปะคำ
จนถึงทางที่จะไปอำเภอละหานทราย เมื่อเจอทางแยก ให้ไปทางที่จะไปเขื่อนลำนางรอง
ซึ่งก็จะถึงจุดหมายปลายทาง สามารถมองเห็นอนุสาวรีย์จากเขื่อนได้ในระยะ 500 เมตร โดยประมาณ
พระพุทธรูปใหญ่ (Phra Phuttharoop Yai)
สถานที่ตั้ง : อำเภอสตึก
หรือพระพุทธรูปปฎิมาสันตยาภิรมย์สตึกอุดมราษฎรนิมิ เป็นพระยืนขนาดใหญ่ริมแม่น้ำมูล
ตรงข้ามที่ว่าการอำเภอสตึก เป็นที่เคารพสักการะของชาวสตึกและจังหวัดใกล้เคียง
ในช่วงงานงานประเพณีแข่งเรือยาวซึ่งจัดที่อำเภอสตึกมีทั้งชาวเรือและผู้มา
เที่ยวงานแวะมานมัสการพระพุทธรูปใหญ่กันเป็นจำนวนมาก
พระเจ้าใหญ่วัดหงส์ (Phra Chao Yai Wat Hong)
สถานที่ตั้ง : อำเภอพุทไธสง
เป็นพระพุทธรูปเก่าแก่ปางสมาธิขนาดหน้าตัก 1.6 เมตร สูง 2 เมตร
สร้างด้วยศิลาแลง มีลักษณะของศิลปะพื้นเมือง ประดิษฐานอยู่ที่วัดหงษ์ หรือวัดศีรษะแรด
ในวันขึ้น 14 ค่ำ หรือวันแรม 1 ค่ำ เดือน 3 ของทุกปี จะมีการจัดงานเฉลิมฉลองขึ้น โดยมีชาวอำเภอพุทไธสง
และจังหวัดต่างๆ ไปนมัสการกราบไหว้เป็นจำนวนมาก
เป็นที่เคารพสักการะของประชาชนจำนวนมาก ที่เรียกว่า "พระเจ้าใหญ่" ในภาษาไทยอีสาน
ไม่ใช่เพราะเป็นพระพุทธรูปที่มีขนาดใหญ่ แต่หมายถึงความยิ่งใหญ่
ความศักดิ์สิทธิ์ โดยเฉพาะการสาบานและอธิษฐาน เล่ากันว่า
ผู้ที่ผิดคำสาบานมักได้รับภัยพิบัติต่างๆ จึงมีผู้ไปสาบานงดเว้นอบายมุขเลิกดื่มสุราและสักการะกราบไว้ขอให้คุ้มครอง
รักษาอยู่มิได้ขาด
นอกจากนี้ยังพบพระพิมพ์รูปใบขนุน รวมปาง สำริด และพระพุทธรูปแกะสลักจากนอแรดที่ใต้ฐานพระเจ้าใหญ่ด้วย
การเดินทาง ให้มาจากตลาดพุทไธสงถึงทางแยกเลี้ยวขวา ใช้เส้นทางที่จะไปพยัคฆภูมิพิสัย
ระยะทางประมาณ 1 กิโลเมตร และมีทางแยกเข้าวัดอีก 2 กิโลเมตร
สถานที่ตั้ง : อำเภอเฉลิมพระเกียรติ
เขาอังคารเป็นภูเขาไฟดับสนิทแล้ว ห่างจากพนมรุ้ง 20 กิโลเมตร โดยลงมาจากพนมรุ้งถุงบ้านตาเป็กแล้วเลี้ยวซ้ายมาตามทางที่จะไปละหานทราย ประมาณ 13
กิโลเมตร แล้วเลี้ยวขวาเข้าทางลูกรังอีกประมาณ 7 กิโลเมตร พบใบเสมาหินทรายสมัยทวารวดีหลายชิ้น ปัจจุบันมีวัดเขาอังคารอยู่บนยอดเขา เป็นวัดสวยงามสร้าง
เลียนแบบสถาปัตยกรรมสมัยต่างๆ หลายรูปแบบ และภายในโบสถ์ มีภาพจิตรกรรมฝาผนังเรื่องราวพุทธชาดกเป็นภาษาอังกฤษด้วย
สถานที่ตั้ง : อำเภอปะคำ
วัดโพธิ์ย้อยตั้งอยู่ที่บ้านปะคำ หมู่ที่ 1 ตำบลปะคำ จากตัวจังหวัดบุรีรัมย์ใช้เส้นทางหลวงสาย 208 (บุรีรัมย์-นางรอง) ถึงอำเภอนางรอง แล้วเลี้ยวซ้ายเข้าทางหลวงสาย 2118
(นางรอง-ปะคำ) จนถึงทางแยกอำเภอ ปะคำจากนั้นจึงเลี้ยวซ้าย จะพบวัดโพธิ์ย้อยซึ่งตั้งอยู่ใกล้สี่แยกทางด้านขวามือ วัดโพธิ์ย้อย เป็นวัดที่ไม่เก่าแก่นัก จึงไม่ได้ถูกมองและศึกษา
ในรูปแบบของศิลปะการก่อสร้าง หากแต่มีความ สำคัญด้วยมีโบราณวัตถุต่างๆ ที่พบในบริเวณใกล้เคียงเก็บรักษาไว้ ได้แก่ ทับหลัง 5 ชิ้น ใบเสมา 3 แผ่น เสาศิลา 5 หลัก ชิ้นส่วน
เสากรอบประตูและฐานศิวลึงค์อย่างละชิ้น
อนุสาวรีย์เราสู้ (Rao Su Monument)
สถานที่ตั้ง : อำเภอโนนดินแดง
ตั้งอยู่ริมทางสายละหานทราย-ตาพระยา (ทางหลวงหมายเลข 348) สร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2522 เพื่อรำลึกถึงวีรกรรมของประชาชน ตำรวจ ทหาร ที่เสียชีวิตจากการต่อ
สู้ผู้ก่อการร้ายที่ขัดขวางการสร้างเส้นทางยุทธศาสตร์ สายนี้ จนสามารถสร้างทางยุทธศาสตร์สายสำคัญได้สำเร็จ และได้รับพระราชทานนาม "เราสู้" จากอนุสาวรีย์ฯ
ตามทางแยกลงไป 200 เมตร เป็นพื้นที่โครงการพัฒนาเพื่อความมั่นคงตามพระราชดำริมี อ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่คือ ลำนางรอง และอ่างเก็บน้ำคลองมะนาว ซึ่งนอกจากจะ
ใช้เพื่อการเกษตรแล้ว ยังได้ปรับปรุงเป็น สถานที่ที่พักผ่อนหย่อนใจ ให้นั่งเล่นบนแพริมอ่างฯ เล่นน้ำ หรือลงเรือชมนกเป็ดน้ำฝูงใหญ่และชมโรงงานหลวงอาหารสำเร็จรูป
ตัวอักษร
